W życiu każdego człowieka pojawiają się momenty, w których zaczyna zastanawiać się nad własnym zachowaniem, reakcjami czy relacjami. Zdarza się, że myślimy: Co sprawia, że zachowuję się właśnie w ten sposób? Dlaczego trudno mi budować bliskość? Skąd biorą się moje konflikty z partnerem? Dlaczego odczuwam tak silny stres? Czy dobrze spełniam się w roli rodzica, współpracownika czy przełożonego?
Takie pytania nie są oznaką słabości – to sygnał, że chcemy lepiej zrozumieć siebie i swoje życie. Czasami jednak potrzebna jest do tego pomoc osoby, która potrafi spojrzeć na nasz sposób funkcjonowania z profesjonalnej, neutralnej perspektywy.
Co daje diagnoza psychologiczna?
Diagnoza psychologiczna to uporządkowany proces, którego celem jest poznanie mechanizmów kierujących naszym zachowaniem. Nie chodzi wyłącznie o identyfikację trudności, ale przede wszystkim o zrozumienie:
- jak działamy w różnych sytuacjach,
- co wpływa na nasze emocje i decyzje,
- jakie schematy powtarzamy, często nawet nieświadomie,
- jak nasze doświadczenia kształtują obecne zachowania.
Specjalista dzięki odpowiednim narzędziom i rozmowie pomaga nazwać to, co na co dzień bywa niewidoczne — a właśnie ta świadomość otwiera drogę do zmiany. Diagnoza pozwala przewidzieć, jak mogą rozwinąć się aktualne trudności oraz jakie kroki podjąć, by poprawić samopoczucie, relacje i sposób funkcjonowania.
Po co wykonuje się diagnozę psychologiczną?
Diagnoza psychologiczna umożliwia lepsze zrozumienie tego, jak funkcjonujemy na co dzień. Wyniki badań dostarczają konkretnych informacji, które mogą pomóc w wielu obszarach życia. Dzięki nim można między innymi:
- poznać poziom inteligencji ogólnej,
- ocenić umiejętności emocjonalne, takie jak rozpoznawanie i regulowanie emocji,
- wskazać mocne strony oraz obszary, które wymagają wsparcia,
- zrozumieć mechanizmy własnych zachowań, reakcji i sposobów radzenia sobie,
- dotrzeć do źródła trudności, z którymi mierzymy się na co dzień,
- określić, na czym skupić się w psychoterapii lub rozwoju osobistym,
- wesprzeć proces stawiania diagnozy psychiatrycznej,
- ustalić, jakie predyspozycje zawodowe mogą sprzyjać satysfakcji z pracy,
- monitorować zmiany zachodzące w trakcie terapii lub treningu umiejętności.
Jakie obszary może obejmować diagnoza?
W zależności od potrzeb, diagnoza psychologiczna może dotyczyć bardzo różnych aspektów funkcjonowania. Najczęściej obejmuje:
- osobowość i temperament – sposób reagowania, styl emocjonalny, wzorce zachowania,
- zdolności intelektualne – poziom IQ, logiczne myślenie, rozumowanie, szybkość uczenia się,
- procesy poznawcze – pamięć, uwaga, spostrzegawczość, koncentracja,
- kompetencje społeczne – komunikacja, asertywność, radzenie sobie w relacjach,
- funkcjonowanie emocjonalne – sposób przeżywania, regulowania i wyrażania emocji,
- preferencje i predyspozycje zawodowe – obszary, w których najłatwiej się rozwijać i budować karierę,
- środowisko rodzinne i wychowawcze – czynniki wpływające na rozwój i samopoczucie,
- trudności szkolne i rozwojowe – np. problemy z nauką, koncentracją czy zachowaniem,
- diagnozę neuropsychologiczną – ocenę funkcjonowania mózgu, np. po urazach, w chorobach neurologicznych czy przy podejrzeniu zaburzeń poznawczych.
Testy psychologiczne – na czym polegają i do czego służą?
Testy psychologiczne są jedną z podstawowych metod pozyskiwania informacji o funkcjonowaniu człowieka. W zależności od rodzaju badania, osoba uczestnicząca w diagnozie może zostać poproszona o:
Odpowiedź na pytania lub ocenę podanych stwierdzeń
W tym celu stosuje się kwestionariusze – narzędzia, które pozwalają zebrać informacje o przekonaniach, sposobie myślenia, emocjach czy reakcjach w określonych sytuacjach.
Wykonanie konkretnego zadania
Może to być np. ułożenie elementów według wzoru, naciśnięcie przycisku w odpowiednim momencie czy rozwiązanie zadania logicznego. Są to tzw. próby zadaniowe, które badają m.in. sprawność poznawczą, tempo pracy, koordynację czy sposób rozwiązywania problemów.
Nadanie znaczenia niejednoznacznemu materiałowi
W tej grupie mieszczą się techniki projekcyjne, takie jak dokończenie niedokończonych zdań, interpretowanie obrazów czy tworzenie własnych opowieści. Pomagają one zobaczyć indywidualny sposób widzenia świata, utrwalone schematy emocjonalne i wewnętrzne konflikty.
Co mówi wynik testów?
W trakcie badania psychologicznego osoba badana prezentuje reprezentatywny wycinek swoich zachowań, reakcji i sposobów myślenia. Dopiero na podstawie tej próbki psycholog może:
- wnioskować o wzorcach zachowań występujących na co dzień,
- określać cechy osobowości i predyspozycje,
- przewidywać, jak dana osoba może funkcjonować w przyszłości w określonych sytuacjach,
- wskazać obszary wymagające wsparcia lub dalszej pracy.
Dlaczego profesjonalne testy są tak ważne?
Aby dane narzędzie mogło być uznane za test psychologiczny, musi przejść rygorystyczną procedurę standaryzacji i spełnić wymagania psychometryczne — dotyczące m.in. rzetelności, trafności i obiektywności.
Dzięki temu wyniki są wiarygodne i mogą być interpretowane w sposób naukowy.
W przeciwieństwie do tego: testy i „psychozabawy” z magazynów czy Internetu nie mają żadnej wartości diagnostycznej. Nie są tworzone przez psychologów, nie przeszły badań i działają bardziej jak horoskopy — łatwo dopasować ich treść do siebie, ale nie niosą za sobą realnej informacji.
Najczęściej zadawane pytania
Jak wygląda diagnoza z użyciem testów?
W praktyce badanie często obejmuje zestaw kilku lub kilkunastu narzędzi, dobranych indywidualnie do problemu, celu badania i wieku osoby badanej. Rolą psychologa jest nie tylko przeprowadzenie testów, ale przede wszystkim połączenie wszystkich wyników w spójny obraz, który pozwoli zrozumieć:
- cechy osobowości,
- sposób reagowania,
- mocne i słabsze strony funkcjonowania,
- potencjalne trudności,
- objawy zaburzeń psychicznych lub chorób, jeśli takie występują.
Czy warto wykonać badanie psychologiczne?
Zdecydowanie tak. Testy psychologiczne:
- pozwalają lepiej poznać siebie i swój sposób funkcjonowania,
- pomagają dotrzeć do przyczyn trudności lub objawów,
- są podstawą do stworzenia skutecznego planu terapii lub rozwoju,
- wspierają proces podejmowania decyzji – szkolnych, zawodowych, osobistych.
Jakie są rodzaje testów diagnostycznych?
- Diagnoza spektrum autyzmu (zespołu Aspergera) u dzieci, młodzieży i dorosłych – ADOS-2 (Autism Diagnostic Observation Schedule) Jedno z najważniejszych narzędzi diagnostycznych na świecie. Opiera się na obserwacji zachowania osoby badanej w ustrukturyzowanych sytuacjach.
- Diagnoza ADHD u dzieci, młodzieży i dorosłych – DIVA-5 (Diagnostic Interview for ADHD in Adults) Ustrukturyzowany wywiad diagnostyczny, który służy do rozpoznawania ADHD u osób dorosłych, zgodnie z kryteriami DSM-5.
- Diagnoza osobowości – SCID-5 (Structured Clinical Interview for DSM)
- Diagnoza intelektu – Skale Inteligencji Stanford-Binet
Nasz przyjazny zespół jest tutaj, aby Ci pomóc →